Wykład 11: „Byt skończony a byt wieczny”
Kolejny wykład z serii “Pisma Patronki” stanowi wprowadzenie do monumentalnego dzieła Edyty Stein „Byt skończony a byt wieczny”.
Jest to zapewne najważniejsza filozoficzna praca autorki. Najpierw przedstawiam pewne trudności, z jakimi styka się czytelnik tej pracy. Wynikają one z zanurzenia tekstu w kontekście dyskusji fenomenologicznych i tomistycznych, a także z nie do końca czytelnej struktury całej pracy, która zawiera wiele względnie samodzielnych analiz. Następnie dokonuję przeglądu poszczególnych rozdziałów pracy, starając się wychwycić główne linie argumentacyjne dzieła. Potem omawiam dokładniej trzy kluczowe – moim zdaniem – wątki pracy.
Po pierwsze, przejście od istnienia skończonego do istnienia wiecznego, w którym Stein wyraźnie polemizuje z Martinem Heideggerem. Zwracam szczególną uwagę na jej koncepcję doświadczenia “bezpieczeństwa w istnieniu”, zaczerpniętą od Adolfa Reinacha.
Po drugie, analizuję jej przejście od istoty bytu skończonego do uznania boskiego Logosu. Jest to wyraźnie platoński wątek jej wizji filozoficznej.
Po trzecie, szkicuję ostateczny ruch Stein, prowadzący od uznania Trójcy świętej do próby zrozumienia bytu skończonego i jego przeznaczeń w perspektywie trynitarnej. Staram się pokazać, jak w tym wypadku objawienie uzupełnia filozofię. Porównuję też krótko jej wizję ze współczesnymi nurtami ontologii trynitarnej.
Na koniec sugeruję, że niejako dalszym ciągiem jej badań jest jej ostatnia książka, „Wiedza Krzyża”.
Dr Paweł Rojek – filozof, socjolog, adiunkt w Zakładzie Ontologii Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2011-2015 redaktor naczelny kwartalnika „Pressje”. Zajmuje się metafizyką analityczną, filozofią religii i filozofią rosyjską. Autor książek Semiotyka Solidarności. Analiza dyskursów PZPR i NSZZ Solidarność w 1981 roku (Kraków 2009), Przekleństwo imperium. Źródła rosyjskiego zachowania (Kraków 2014), Awangardowy konserwatyzm. Idea polska w późnej nowoczesności (Kraków, 2016), Liturgia dziejów. Jan Paweł II i polski mesjanizm (Kraków 2016) oraz Tropy i uniwersalia. Badania ontologiczne (Warszawa 2019) oraz wielu artykułów naukowych. Przygotowuje rozprawę habilitacyjną o ontologii trynitarnej Pawła Florenskiego.
